<Duurt nog even voor deze af is.>
Lokale eigenaardigheden tippen, bedelende kinderen, hammam’s, berber whiskey, zand/stof, foto’s (niet) maken, afdingen, medina’s, souks en kashbah’s. Geld…
Aan tippen doen we sinds corona niet zoveel meer, zeker als ik met m’n horloge betaal. In Marokko ook niet vaak tip gegeven. Wel twee keer bij tanken, Mad 20, dat is dan gelijk €2. Maar hoe moet je tippen op bv een koffie van Mad 10 (€1), Mad 1 is een duppie, voor ons ‘niets’, maar voor hun??? Kortom nauwelijks ge-tipt, maar is ook nooit naar ‘gevraagd’.
Bedelende kinderen, soms, onderweg, maar dringen niet aan. Hadden 2 emmertjes met snoep meegenomen. 1 zelf opgegeten, één uitgedeeld. Had 40 balpennen van de Action meegenomen, niet aan toegekomen om weg te geven. Kinderen zwaaiden wel altijd, vroegen soms om dirhams. Op één keer na gaven we dat niet. Geen agressie of stenen gooien meegemaakt.
Hammam’s, helaas niet aan gedaan, waren nooit gemixt, dus C zag dat niet zo zitten. Jammer, we hebben ze wel gezien, in verschillende plaatsen. In Marrakech zelfs bekeken.
Berber whiskey, thee, best wel veel gezien, maar we hebben het niet vaak aangeboden gekregen. Uit ons zelf kozen we eerder koffie, vooral onderweg, bij die personenwagen koffietentjes. Meestal Mad 10, smaakte daar altijd goed.
Zand/stof, viel eigenlijk wel mee, waarschijnlijk omdat, toen we bij de Sahara waren, de regen het stof op de grond vasthield. Onderweg op de wegen soms wat stof, maar ook dat viel mee. Zal nogmaals aan het weer dat wij hadden gelegen hebben.
Foto’s van mensen/individuen maken. Eigenlijk ging dat altijd goed. Vroeg het regelmatig, buiten slagers, die wilden nooit, hadden de meeste er geen moeite mee, of ze waren op een goede afstand.
Afdingen, tja, als je iets echt wil hebben, moet je accepteren dat je misschien iets meer dan een ander betaald. Als het je niet uitmaakt, dan kun je laag gokken, lukt het niet, geen man overboord. Ik werd wel eens mr Discount genoemd. Regelmatig kreeg ik het niet voor de prijs die ik wilde, maar dan probeerde ik het op een andere dag weer.
Medina’s zeg maar winkelstraat
Souk, markt, vaak wekelijks, we hadden een lange lijst, van internet, met dagen en plaatsnamen
Kasbah, beschermt “huis”
Ksar, aantal kasbah’s bijelkaar
Geld, de stress om klein geld te hebben, zeg maar munten (Mad 0,5 1 2 5 10) viel best mee. Mede omdat er ook Mad 20 en 50 biljetten zijn, naast de 100 en 200 die uit de flappentap komt. Wel zorgen dat je het klein kunt maken, maar dat gaat redelijk vanzelf. Brood van Mad 1,5 tot 3, moet je niet met 100/200 betalen.
Lessons learned
We hebben zo van die vaste regels, maar daar moet je dan wel aan houden. Bij vertrek grijs en zwart (toilet) water lozen en drinkwater laden. Soms heb je niet de mogelijkheid. Maar onderweg kun je vaak, snelweg, bij benzinepomp/wegrestaurant ook grijs/zwart water lozen.
Nu zaten we in Parijs, we dachten bij een camping te overnachten, met krap water in de watertank (flessenwater hadden we genoeg) en op de laatste dag volle toilet cassette. Dat moet je voorkomen.
Bij Angoulême konden we grijs water niet kwijt, toilet dacht ik wel, en water laden. €2 voor max 120 L, niet gedaan. Dan krijg je ‘de rekening’, als je in Parijs niet bij een camping terecht komt (vol), maar op een (mooie) plek aan de straat (en aan de Seine). Gelukkig net gered met (ook voor de toilet) water en de (rood lampje) volle toilet cassette.
Ook zaten we soms wat scheef met brood. Marokko meestal voor 2 maaltijden. In Europa halen we meestal gesneden brood, doen we in de vriezer, hebben we voor meerdere dagen.
Ook al kan je brood bijna overal kopen, als je bijtijds weg wilt, is het net nog niet te ‘krijgen’. We hadden wat crackers en roggebrood,voor ‘nood’.
Voor vertrek hadden we gehakt in porties verdeeld, kip, gesneden en in porties en zalm porties. Een eigen boterhamzakje per portie. Gelijk in het vriesvak van de camper. Die is onderweg niet boven de -19°C geweest. We hadden uiteindelijk genoeg voor de hele periode, Laatste gehakt is gebruikt in de laatste week. Hiervoor was de compressor koelkast (met vriesvak) een mooie uitkomst.
Uiteraard hadden we niet voor 43 dagen mee, maar we zijn ook uit eten geweest, soep met stokbrood, pannenkoeken (zowel lekker als handig), zonder vlees…
De gasfles, uiteindelijk op de camping in Taroudant een blauwe met butaan kunnen kopen (€19). Heb minder vaak de boiler door gas laten verwarmen. Afwassen met koud water lukt ook.
Gister, 19 Mei, heb ik de gasfles(sen) gewogen en kwam ik er dus achter dat de aluminium fles, die ik eerst als enige mee had, NIET leeg was. Er zit nog bijna 6 kg in, dat is ongeveer de helft (gaat 11 kg in). Wat is nou het geval, waarschijnlijk? Op de laatste vakantiedag maakten we dat ook mee, als bv de waterketel op staat, kleine pit, en de boiler aan staat op gas, dan, als de boiler aan springt, gaat er nog maar heel weinig gas naar de gaspit, het lijkt dat die bijna uit gaat. Zoals als je een boiler (thuis) hebt, je staat onder de warme douche, en iemand draait beneden de warm water kraan open…
Zal het nog eens dubbel checken, of er dus nog gewoon gas in die alu fles zit, dan is dit echt een lesson learned.
Douchen hebben we de hele reis niet in de camper gedaan. Was er geen douche mogelijkheid, dan gebruikte we de vochtige washandjes. Een enkele keer 2 dagen achterelkaar. Niet alle douches waren toppie. Zal dat een volgende vakantie eens meenemen in de blogs. Minste was meerdere douches op één ouderwetse gasgeiser (op één gasfles aangesloten). Dan heb je een klein straaltje. Maar we zijn ook meerdere keren verrast met flinke volle (warme) stralen.
Er was geen echte reden om niet in de camper te douchen, buiten dat het (extra) tijd om water te halen en af te voeren scheelt.
Electriciteit hebben we bijn alleen gebruikt als het inclusief in de prijs zat. Die €2 tot €4 extra hadden we kunnen doen, maar was, zonder dat we dat zo afgesproken hadden, ook een beetje een sport om te kijken of het lukt met de zonnepanelen en de accu.
Dan moet je wel opletten met schaduw plaatsen, zoals de laatste camping in Marokko. De eerste plaats, daar , tussen de bomen, volop schaduw, maar geen zon op de panelen. Plus ‘s-ochtends zaten die bomen vol met schijtvogels. Dak enzo zat onder. De tweede (dag) plaats gaf iets meer zon, de derde nog iets meer, maar in de middag niet echt.
De camping daarvoor, één overnachting, was dan iets beter. We stonden vlak op beton, aan de kant van de camperdeur, grasstrook met een ‘strategisch’ geplaatste olijfboom, die schaduw gaf op ‘ons’ terras. De zonnepanelen hadden bijna de hele dag zon.
De huishoudaccu kon, uiteraard, het beste opladen tijdens het rijden. 40 A(H) van de dynamo en verder wat er via de zonnepanelen nog bijkwam.
Voor overnachtingsplaatsen hebben we vooral gebruik gemaakt van de Park 4 Night app. Hierin vind je naast overnachtingsplaatsen (campings, camperplaatsen, Parkeerplaatsen waar overnachten toegelaten is) ook nog wat andere zaken. Waterkranen, gasflessen verkoop, picknick plaatsen etc.
De overnachtingsplaatsen hebben zoveel mogelijk info over beschikbare services, prijzen, aantal plaatsen, exacte plaats en, vrij belangrijk, commentaar van ons, de gebruikers. Vaak, maar niet altijd, veel en recent. Met de vertaalknop eenvoudig leesbaar te maken, iedereen geeft commentaar in z’n eigen taal. Met filters kun je dan de krenten in de pap vinden. Bijvoorbeeld alle plaatsen met minimaal een 4 (van totaal 5) en een zwembad ( om maar wat te noemen).
De reden dat TomTom in het begin, in Marokko, niet helemaal correct was, had te maken met het feit dat ik de GPS coördinaten bij de Plaatsnaam intikte, ipv een optie verder, bij de GPS info.
Verder v.w.b. de verkeersinfo. Als we internet via het internetmodem (met sim, in Marokko) gebruikten, had TomTom deze gelijk bij het opstarten gevonden en verbonden. Echter als we de foon als Hotspot (internet delen) gebruikten, moest ik ‘manueel’ connecten. Eigenlijk Hotspot op foon uitzetten, aanzetten, refresh voor internet/wifi op de TomTom doen, dan herkende die en connecte de foon Hotspot gelijk.
Deed je dat niet, dan was de foon Hotspot wel zichtbaar in de Wifi lijst op de TomTom, maar connecten/verbinden gebeurde niet.
Echt drinkwater is prima gegaan. We hielden aan steeds 2 5 L flessen te hebben. Onderweg kopen. In Marokko, met prijs op het etiket Mad 13 of 11, verschilde per ‘merk’. In Europa, ES en FR vaak minder dan 1 Euro. Daarbij vulden we steeds 2x 2 1,5 L flessen, gekoeld en niet, voor mengen met siroop (voor mij) en gebruik voor koken etc.
Handen wassen, tanden poetsen deden we met de kraan, dus enigszins gefilterd water dat we onderweg bij de overnachtingsplaatsen bijvulden.
Via Marktplaats had ik nog een Magic Bullet mixer(tje) gekocht (nooit gebruikt, €15). Daar hebben we 1 keer ijsjes (IKEA vormpjes, €2) mee gemaakt, denk dat als we wat meer kamperen (op één plaats blijven) dit bij warm weer wel vaker gebruikt zal worden. Wel hebben we vaker smoothies gemaakt. Fruit in overvloed, beetje yoghurt en wat siroop, prima of met fruityoghurt en dan geen siroop.
Fietsen hadden we niet bij ons naar Marokko, normaal, andere vakanties wel. Het voelde voor mij niet goed, diefstal, schade, zand… Nu, achteraf, het had wel Ok geweest. Denk dat we ze bij ongeveer de helft van de plaatsen, onderweg, hadden kunnen benutten. Al was het om brood of andere boodschappen te doen. Er waren ook best plaatsen waar we ze niet echt konden gebruiken. Volgende keer gaan ze gewoon weer mee. Mochten we ooit weer naar Marokko gaan, dan zou ik ze dan wel meenemen.
Altijd meenemen, regenjas, fleece/trui, lange broek, wandelschoenen, paraplu’s (2 dus), zwemkleding, strandhanddoeken.
Fotograferen, tja, in het verleden had ik zo’n 5 foto’s per dagelijkse blog/bericht. Die waren dan nabewerkt, bijgesneden, schaduwen bijgewerkt etc. De dagelijkse berichten kosten al gauw een dik uur, meestal ‘s-avonds, na het eten. Belangrijkste ‘doel’, voor me/onszelf als herinnering. Niet perse voor meelezers, sorry. Maar dit keer, C gaf dat aan, heb ik veel meer foto’s per bericht geplaatst. Die kwamen van meerdere camera’s, foon van C en mezelf, dashcam en m’n gewone fototoestel. Dat is veel werk, vind ik, om de foto’s uit te kiezen en op één apparaat te krijgen (meestal de tablet) om ze vandaar aan het bericht toe te voegen. Ik heb ze dan ook niet nabewerkt, op één of 2 na, en dus met name ook niet bijgesneden. Dat vind ik achteraf wel jammer. Met bijsnijden kan je beter het “onderwerp“ z’n plaats geven.
Zie bv de koffie foto hier ergens boven, die heb ik nu wel bijgesneden, en dat vind ik toch mooier. Ach ja, er moet wat te klagen blijven.
Internet, is op meerdere fronten goed gegaan. De 72 GB sim voor in ons internet modem (in de camper 24/7/7 aan) was meer dan voldoende. Als wifi hotspot gebruikten we die vanaf onze foons als we in (bereik van) de camper waren. We hebben uiteindelijk ongeveer de helft van de 72 GB gebruikt. We hadden dus bv ook naar het (tv) nieuws via internet kunnen kijken. Bija niet gedaan. We hebben (C) een Ziggo app en ik een Canal + app.
De eSims in onze foons, ze hadden onze gewone sims verwijderd en in de hoesjes van de foons geplakt, om roaming te voorkomen (maar hierdoor waren we telefonisch/sms niet bereikbaar op onze NL nummers) leverde ons internet toegang, dus ook e-mail en whatsapp/Signal chatten etc, als we buiten bereik van de camper waren. Altijd handig, ook om elkaar weer terug te vinden. Van de 10 GB hebben we maar heel weinig (10-15%) gebruikt. Meeste gebeurde in de camper en dus via de hotspot/modem.
De ontvangst (4G) was bijna overal Ok, op een enkel plekje zakte het even naar 3G niveau. Op alle overnachtingsplaatsen had het internetmodem in de camper prima ontvangst. Onderweg eigenlijk ook, vrijwel overal.
We hebben uiteindelijk nooit gebruik gemaakt van wifi op de camping. Wat er niet altijd (goed bereik) was, en we stonden lang niet altijd op een camping. Voor privacy en financiele transacties etc was dit, met sim/eSim wel zo veilig.
Do’s and Don’ts?
Moet nog even bedenken welke dingen hier onder gaan vallen.